Vught - Kamp Vught en het  Geniemuseum 

09-09-2018

09-09-2018

Herdenken is nadenken:

Dit weekend verblijven wij in Brabant en fietsen naar Vught. Vandaag is het monumentendag en hebben Kamp Vught nog nooit eerder bezocht. Kamp Vught was tijdens de Tweede Wereldoorlog het enige SS-concentratiekamp buiten nazi-Duitsland en het door nazi-Duitsland geannexeerde gebied. De SS had behoefte aan ruimte omdat de doorgangskampen in Amersfoort en Westerbork de toenemende stroom gevangenen niet meer konden verwerken. In tegenstelling tot andere 'buitenlandse' kampen werd kamp Vught opgezet naar het model van andere kampen in nazi-Duitsland. Het kamp viel ook rechtstreeks onder commando van het SS-hoofdkantoor in Berlijn.

In 1942 werd begonnen met de bouw van Konzentrationslager Herzogenbusch, zoals Kamp Vught officieel heette. Toen de eerste uitgehongerde en afgebeulde gevangenen in januari 1943 uit Amersfoort aankwamen, was het kamp nog niet af. Dat moesten de gevangenen zelf afbouwen. De miserabele omstandigheden kostten in de eerste maanden al enige honderden mensen het leven. In totaal werden ongeveer 32.000 mensen tussen januari 1943 en september 1944 korte of langere tijd opgesloten in het kamp. Naast 12.000 joden zaten in Vught onder meer politieke gevangenen, verzetsstrijders, Sinti en Roma ('zigeuners'), Jehovah's getuigen, zwervers, zwarthandelaren, criminelen en gijzelaars. Van hen vonden zeker 749 kinderen, vrouwen en mannen in het kamp de dood door honger, ziekte en mishandeling. Van hen werden 329 gevangenen geëxecuteerd op de fusilladeplaats even buiten het kamp. Elke gevangene kreeg een gekleurde driehoek op zijn of haar gevangenenpak. Joodse gevangenen kregen een gele driehoek, politieke gevangenen en verzetsstrijders een rode, misdadigers een groene, de 'criminelen' (illegale slachters en zwarthandelaren) een zwarte driehoek en Sinti en Roma een bruine driehoek. In andere landen kregen homoseksuelen een roze driehoek.

Het 'bunkerdrama' is een voorbeeld van de wreedheden in het kamp. Toen een van de vrouwen uit barak 23B in de kampgevangenis (de 'bunker') werd opgesloten, protesteerde een aantal vrouwen daartegen. Kampcommandant Grünewald liet als vergelding zoveel mogelijk vrouwen in één cel bij elkaar opsluiten. In cel 115 zaten uiteindelijk 74 vrouwen op elkaar geperst op een oppervlakte van negen m², met nauwelijks ventilatie. Zondagmorgen 16 januari 1944 gaat na 14 uur de deur van de cel open. Tien vrouwen hebben de nacht niet overleefd.Dit drama raakt al snel buiten het kamp bekend en wordt in allerlei verzetsbladen beschreven. De bezetter vindt het buitengewoon vervelend dat het nieuws is uitgelekt. Grünewald wordt door een SS-rechter tot drieëneenhalfjaar veroordeeld. Himmler herroept dit vonnis en degradeert Grünewald tot gewoon soldaat. Hij neemt weer dienst bij zijn divisie en sneuvelt in 1945 in Hongarije.

Tineke Wibaut, één van de vrouwen in cel 115: 'Toen het licht uitging barstte de paniek in volle hevigheid los. Het was een vreemd aanzwellend geluid, dat af en toe wat afebde en dan weer opnieuw aanzwol. Het werd voortgebracht door biddende, gillende en schreeuwende vrouwen. Sommigen probeerden er doorheen te roepen om de vrouwen tot kalmte te manen en geen zuurstof te verspillen. Soms hield dat, heel even, maar dan begon het weer. Het hield niet op, die hele nacht niet, het werd alleen minder geluid. De hitte werd verstikkend.'

Geniemuseum Vught

In het museum is de geschiedenis van het Regiment Genietroepen te vinden. Het Geniemuseum is sinds 1970 gevestigd in gebouw K op de Van Brederodekazerne. Foto's, uniformen, documenten en schaalmodellen geven een beeld van de vernuftige veelzijdigheid van het Wapen. Bovendien wordt in de vaste expositie aandacht besteed aan de beladen geschiedenis van de kazerne. De in Duitse stijl opgetrokken gebouwen maakten namelijk tijdens de oorlogsjaren deel uit van het beruchte Nazi-concentratiekamp Vught.